trends

De toekomst van het leraarschap

Het beroep van leraar staat volop in de belangstelling: lerarentekorten, taal- en rekenvaardigheid van leraren, professionele ruimte van leraren, academische pabo’s, educatieve masters, functiedifferentiatie, prestatiebeloning, een professioneel register, …
Op tal van terreinen is er beweging en discussie.
Wat betekent dit alles voor de toekomst van het beroep? Hoe ziet het leraarschap er uit in 2020?
In het najaar van 2010 bogen 8 ervaren leraren zich over deze vraag. In het kader van de masteropleiding Professioneel Meesterschap werden onderdelen van de opleiding, elementen van onderzoek en ervaringen uit de praktijk samen gebracht om mogelijke toekomsten voor het leraarschap in kaart te brengen. Toekomstscenario’s die gebaseerd zijn op trends in het onderwijs en in de samenleving. Toekomstscenario’s die uitdagen om na te denken over wat de consequenties van die trends kunnen zijn voor het beroep van leraar. Maar die ook uitdagen om daar positie in te kiezen en de toekomst naar je eigen hand te zetten. Want dat was misschien wel de kern van de opleiding: Leraarschap is Leiderschap.

Acht trends
Op basis van een brainstorm en gevoed door de publicatie Trends Shaping Education 2008 van de OECD zijn 8 trends geïdentificeerd die impact zullen hebben op het beroep van leraar in 2020.
Deze trends zijn geordend op basis van een inschatting van de impact die ze zullen hebben op het beroep van de leraar en een inschatting van de (on)voorspelbaarheid van de trend.

Hoge impact, voorspelbaar

Marktwerking en focus op output
De publieke sector wordt steeds meer gestuurd vanuit het principe van marktwerking, waarbij instellingen en bedrijven onderling concurreren op prijs en kwaliteit. Ouders en leerlingen (de klanten van scholen en leraren) maken hun afwegingen mede op basis van publieke ranglijsten en merkbekendheid. De overheid vult haar verantwoordelijkheid in door het ontwikkelen van ‘objectieve’ en gestandaardiseerde instrumenten die inzicht moeten geven in de output van scholen en leraren.
lees verder...(pdf)

Flexibilisering van arbeid, carrière als onderneming
Maatschappelijke ontwikkelingen leiden tot een steeds grotere flexibilisering van de arbeidsmarkt. Flex-werk, ondernemerschap en zelfstandige professionals zie je in steeds meer sectoren. Dat vraagt van professionals om te investeren in hun arbeidsmarktwaarde en hun carrière als onderneming te zien. Voor het onderwijs betekent dat enerzijds dat leraren hun leerlingen moeten voorbereiden op een flexibele loopbaan en anderzijds dat leraren zelf steeds meer geconfronteerd worden met flexibilisering van het leraarsberoep en moeten investeren in professionalisering.
lees verder...(pdf)

Geglobaliseerde kenniseconomie
Mede als gevolg van technologische ontwikkelingen verandert de samenleving in hoog tempo. In de onderlinge concurrentie tussen economieën speelt het ontwikkelen, benutten en toepassen van kennis een belangrijke rol. Dat vraagt om steeds hogere kwalificaties. Traditionele grenzen tussen groepen en landen verdwijnen.
Voor leraren betekent dat dat zij leerlingen moeten voorbereiden op een geglobaliseerde kenniseconomie, waarbij creatieve informatievaardigheden centraal staan  en dat internationale uitwisselingen meer en meer onderdeel worden van het curriculum. Leraren zelf zullen ook meer en meer betrokken zijn in internationale netwerken om kennis uit te wisselen en zelf bijdragen aan de ontwikkeling van (praktijk)kennis door onderzoek binnen de eigen praktijk. Dit zal in toenemende mate kwalificaties op masterniveau vragen
lees verder...(pdf)

Hoge impact, grote onvoorspelbaarheid

Oog voor verschillen
Leraren worden in hun klas geconfronteerd met verschillen tussen leerlingen, verschillen zowel qua niveau, sociaal culturele achtergrond, leerstijl, etc. Tegelijk is er steeds meer aandacht voor de ontwikkeling van eenduidige referentiekaders die als norm  voor alle leerlingen gelden en steeds minder ruimte laten om in te spelen op individuele kenmerken of voorkeuren van leerlingen. De beweging richting inclusief onderwijs vraagt echter een grote mate van adaptiviteit van de leraar om actief in te spelen op de verschillen tussen kinderen.
Op macroniveau kan de school zowel een rol spelen als emancipatiemotor voor leerlingen uit de lagere sociale klassen, als ook de sociale ongelijkheden in de samenleving in stand houden.
lees verder...(pdf)

School als sociaal anker
In een samenleving waarin individualisering en risico’s van intoleratie aanwezig zijn, is het van belang om te sturen op sociale cohesie. Vraag is welke rol de school en de leraar daarin moeten spelen. Brede school ontwikkelingen en aandacht voor burgerschap benadrukken een uitdrukkelijke rol voor de leraar, terwijl tegelijk er een roep is om de school vooral te focussen op haar kerntaak: het aanleren van basiskennis en vaardigheden, met name op het terrein van rekenen en taal.
lees verder...(pdf)

Verantwoordelijkheid en controle in het onderwijs
 Aan de ene kant is er in toenemende mate aandacht voor een leidende rol voor de onderwijsprofessional. Professionele ruimte en autonomie, een beroepsgroep, kortom de ’professional in the lead’. Aan de andere kant worden schoolleiders, besturen en raden van toezicht door de overheid en inspectie aangesproken op de kwaliteit van het onderwijs en zien zij het als hun taak om leraren aan te spreken en te controleren op onderwijsopbrengsten. Kortom: toezicht, controle en ‘bestuurlijke borging’.
lees verder...(pdf)

Onderwijs 2.0: Rollen en verantwoordelijkheden van leraren en leerlingen
De huidige en toekomstige internet samenleving kenmerkt zich door interactiviteit en democratisering, waarbij iedereen bijdraagt aan productie van nieuws, media, productevaluaties, kwaliteitoordelen, etc. Hoe zal het onderwijs zich in navolging van web2.0 of web3.0 ontwikkelingen richting Onderwijs2.0?Als het gaat om het feitelijke leerproces van leerlingen is het de vraag in hoeverre trends op internet ook hun invloed zullen hebben op het onderwijs. Worden leerlingen producten van kennis en leerinhouden en sleutelpersonen in kwaliteitsoordelen ten aanzien van scholen en leraren (‘prosumers’) . Of hebben in 2020 onderwijsinhoud en leermiddelen vooral een gesloten karakter, waarbij (internationale) standaardisering centraal staat en de leerling kant en klare leerinhouden, canons en kennisbases dient te verwerven (‘consumer’).
lees verder...(pdf)

Matige impact, hoge onvoorspelbaarheid

Onderzoek en evidence in het onderwijs
In navolging van andere sectoren Is er groeiende aandacht voor het baseren van onderwijsaanpakken en innovaties op de uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek (evidence based). Met name de verwachtingen ten aanzien van de bijdrage van neuropsychologisch onderzoek aan de ontwikkeling van effectieve onderwijsmethodieken zijn hoog. Naast de groeiende aandacht voor wetenschappelijk onderzoek is er ook steeds meer aandacht voor praktijkonderzoek in academische scholen, waar leraren door onderzoek naar hun eigen praktijk  hun onderwijs verbeteren.
lees verder...(pdf)

Professionele of academische masteropleiding van Educatief Meesterschap Amsterdam

Wie zijn wij?                          Powered by Aan & Uitleg en Netty Gelijsteen Valid XHTML 1.0 Transitional